[2column][content]
 (ေမးခြန္း-၁) 

ဂၽြမၼာစြႏၷသ္ဖတ္ေနတုန္း ခြသ္ဗာဖတ္ရင္ ဘယ္လိုလုပ္ရပါမလဲ။ ဖ်က္ရပါမည္လား။ ဆက္ဖတ္ရပါမည္လား။

ယာစင္ (ဦးေက်း၊ ပ်ဥ္းမနား)

 (အေျဖ-၁) 

ဂ်ဳမုအဟ္အခ်ိန္ စြႏၷသ္ဝတ္ျပဳေနတုန္း အိမာမ္က ခြသ္ဗဟ္ေပးလိုက္ရင္ စြလာသ္ကို မဖ်က္ပစ္ရပါဘူး။ အဆုံးထိ ဝတ္ျပဳရပါမယ္။

ဒါေပမယ့္ ေအာက္ပါအခ်က္ (၂) ခ်က္ကို ဆံုးျဖတ္ရပါမယ္။
(၁) ႏွစ္ရကအသ္နမားဇ္တစ္ခုခုကို ဝတ္ျပဳေနတာလား။
(၂) ေလးရကအသ္ဝတ္ျပဳေနတာလား။

  1. ႏွစ္ရကအသ္ပဲ ဝတ္ျပဳေနတာဆိုရင္ေတာ့ ရွင္းပါတယ္။ ဆုံးခန္းတိုင္ေအာင္ ဝတ္ျပဳၿပီး စလာမ္ လွည့္လိုက္ရပါမယ္။ ေနာက္ဆုံးကအ္ဒဟ္မွာ မဖတ္မေနရျဖစ္တဲ့ သရွဟ္ဟြဒ္ဖတ္ၿပီး စလာမ္ျဖင့္ နမားဇ္ကို အဆံုးသတ္ရမယ္။

    ဝါဂ်ိဗ္တာဝန္ျဖစ္တဲ့ ခြသြ္ဗဟ္နားေထာင္ျခင္းကို ျပဳလုပ္ရမွာမို႔လို႔ ဒရူးဒ္တို႔၊ ဒုအာတို႔ကို ရြတ္ဆိုမေနေတာ့ဘဲ စလာမ္လွည့္လိုက္ရပါမယ္။
  2. စြႏၷသ္ေလးရကအသ္ဝတ္ျပဳေနတာျဖစ္ရင္ ကိုယ္ဘယ္ႏွစ္ရကအသ္ေရာက္ၿပီလဲ ၾကည့္ရမယ္။ တတိယနဲ႔ စတုတၳရကအသ္ကို ေရာက္ေနၿပီဆိုရင္ေတာ့ စတုတၳရကအသ္ထိ ဝတ္ျပဳပါ။ ၿပီးရင္ အထက္ပါအတိုင္း စလာမ္လွည့္ပါ။ ျပည့္စုံသြားပါၿပီ။

    တကယ္လို႔ အခုမွ စဝတ္ျပဳတုန္း၊ ပထမရကအသ္မွာပဲ ရွိေသးတယ္ (သို႔မဟုတ္) ဒုတိယ ရကအသ္မွာပဲ ရွိဦးမယ္ဆိုရင္ အဲဒီဒုတိယရကအသ္မွာပဲ ကအ္ဒါထိုင္ၿပီး နမားဇ္ကို ႏွစ္ရကအသ္နဲ႔ပဲ စလာမ္လွည့္ အဆုံးသတ္ရပါမယ္။

    ဒါေပမယ့္ မိမိဟာ ေလးရကအသ္ဝတ္ျပဳမယ္လို႔ ရည္ရြယ္ခဲ့တဲ့အတြက္ဆိုရင္ေတာ့ ဂ်ဳမုအဟ္ဖရႆြ္ စြလာသ္ဝတ္ျပဳၿပီးမွာ အဲဒီေလးရကအသ္ကို ျပန္လည္ဝတ္ျပဳရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။





 (ေမးခြန္း-၂) 

ေဇယာရသ္ဖြာေသဟာေတြက ေကၽြးတဲ့အစားအစာဟာ ႏွလံုးသားကို မဲညစ္ေစတယ္လို႔ ၾကားဖူးပါတယ္။

ခသမ္မဖတ္ဘဲ ဒီအတိုင္း ကြယ္လြန္သူကိုရည္စူးၿပီး ေဇယာရသ္ဖြာေသဟာေကၽြးတာေရာ အဲ့လိုမဲညစ္ေစတာပဲလား။

တူးတူး (ဇီးကုန္း)


 (အေျဖ-၂) 

  • ဖာသိဟဟ္ဖတ္တယ္ဆိုတာ ျမန္မာမြတ္စ္လင္မ္ေတြ ေန႔စဥ္သုံးစြဲေနတဲ့ စကားေတြအထဲ ပါေနတဲ့ ယဥ္ပါးေနတဲ့ စကားတစ္ခြန္းပါ။ ကုရ္အာန္က်မ္းေတာ္ျမတ္ရဲ႕ အစဦးဆုံး စူရဟ္၊ စြလာသ္တိုင္းမွာ မပါမျဖစ္တဲ့စူရဟ္၊ စူရဟ္ဖာသိဟဟ္ - အဖြင့္စူရဟ္ကို ဖတ္ရြတ္ျခင္းကေန ဖာသိဟဟ္ဖတ္တယ္လို႔ ေက်ာ္ၾကား သြားျခင္းပါ။ ဓေလ့တစ္ခုအေနနဲ႔ ျပဳလုပ္ေနၾကပါတယ္။


  • ဒီလို ဖာသိဟဟ္ဖတ္ျခင္းကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ဖတ္ခြင့္ ရွိမရွိဆိုတဲ့ အဆင့္ထိပါ ကြဲလြဲမႈေတြ ရွိေနပါတယ္။ တခ်ဳိ႕ပညာရွင္ေတြထံမွာ အေထာက္ အထားခိုင္ခုိင္မာမာ မရွိလို႔ ဒီဖာသိဟဟ္ဖတ္ျခင္းကို မျပဳပိုင္ဘူးလို႔ ဓမၼသတ္ထုတ္ျပန္ၾကပါတယ္။


  • အစားအေသာက္ေတြကို ေရွ႕မွာခ်ၿပီး ဖာသိဟဟ္ဖတ္တဲ့ ဓေလ့ဟာ အေျခအျမစ္ မရွိပါဘူး။ ဒါေပမယ့္လည္း အဲဒီလို ဖာသိဟဟ္ဖတ္တဲ့အတြက္ အစားအေသာက္ကေတာ့ ဟရာမ္ျဖစ္မသြားပါဘူးလို႔ ဒါရုလ္ အုလူးမ္၊ ေဒယိုဗန္ဒ္ရဲ႕ ဖသ္ဝါဌာနက ေျဖၾကားထားပါတယ္။ ဒီဖသ္ဝါကို အေျခခံၿပီး သုံးသပ္ပါလို႔ပဲ အႀကံျပဳ ပါရေစ။



[/content][content]
 (ေမးခြန္း-၃) 
ဒညင္းသီးစားျခင္းအေပၚ သာသနာ့အျမင္ေလး ေျပာျပေပးပါ။ ၾကက္သြန္နီစားၿပီး ဗလီလာတာကို တမန္ေတာ္ မႏွစ္ျမိဳ႕ဘူးလို႔ ၾကားဖူးပါတယ္။ ဒညင္းသီးဟာ ၾကက္သြန္နီလိုေတာင္ ေကာင္းက်ိဳးမရွိတာကို တခ်ိဳ႕ဆရာသခင္ေတြ စားေသာက္ၿပီး ေအမာမ္တက္လုပ္တာေတြ ျမင္ဖူးလို႔ပါ။
ေဟရွားမ္ (မႏၲေလး)
 (အေျဖ-၃) 
တညင္းသီးစားၿပီး စြလာသ္ဝတ္ျပဳျခင္းဆိုင္ရာ မဆ္အလဟ္ကို မေဖာ္ျပမီ ဦးစြာ တညင္းသီးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ က်န္းမာေရးဗဟုသုတတစ္ခုကို ျပန္လည္မွ်ေဝလိုပါတယ္။ ေဆးပညာအေနနဲ႔ဆုိရင္ ဒီအသီးကုိ မစားသင့္ဘူးဆုိတာ က်ေနာ္ စာအုပ္ထဲမွာ ဖတ္မိၿပီး သိခဲ့ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ က်ေနာ္ ဖတ္ခဲ့ဖူးတဲ့ ဒီအသီးအေၾကာင္းေရးထားတာကုိ ျပန္ၿပီးမွ်ေဝ လုိက္ပါတယ္။

တညင္းသီး
အားလုံးသိၾကတဲ့ အသီးပါပဲ။ ႀကဳိက္တဲ့လူလည္း ေတာ္ေတာ္မ်ားမယ္ထင္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ အမ်ဳိးသမီးေတြျဖစ္မယ္ထင္ပါတယ္။ အဲဒါကေတာ့ တညင္းသီးပါ။ တညင္းသီးကုိ English လုိ Djenkol Bean လုိ႔ေခၚၿပီး၊ သူ႔ရဲ႕ Scientific name ကေတာ့ Pithecolobiumlobatum လုိ႔ ဆုိပါတယ္။ တညင္းသီးမွာ လူကုိအက်ဳိးျပဳတဲ့ ဗီတာမင္ဓာတ္ပါဝင္မႈ မရွိပါဘူး။ သူ႔မွာ ပါဝင္တာကေတာ့ လူကုိ ဒုကၡေပးႏုိင္တဲ့ အဆိပ္ဓာတ္ပါ။ တညင္းသီးမွာ Djenkolic acid ဆုိတဲ့ အဆိပ္ေတြ ၀.၃% ကေန ၁.၃% အထိ ပါဝင္ပါတယ္။ တညင္းသီးဟာ အဆိပ္သင့္တတ္တဲ့ အစားအစာတစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ တညင္းသီးအဆိပ္သင့္တာကုိ Djenkilism လုိ႔ ေခၚပါတယ္။ အဆုိးရြားဆုံးကေတာ့ ေက်ာက္ကပ္ႏွစ္ခုစလုံး တစ္ၿပဳိင္နက္ပ်က္စီးၿပီး အသက္ဆုံး႐ႈံးတဲ့အထိ ျဖစ္ႏုိင္တာပါပဲ။ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ တညင္သီးေပါတဲ့ ရခုိင္ျပည္နယ္၊ ကရင္ျပည္နယ္၊ ပဲခူးတုိင္း၊ ေရႊက်င္နဲ႔ သံေတာင္ႀကီးေဒသေတြမွာ တညင္းသီးအဆိပ္သင့္မႈ အမ်ားဆုံး ေတြ႕ရပါတယ္။ သူ႔ရာသီမွာ အဆုိးဆုံးျဖစ္ၿပီး ႏွစ္စဥ္ အဆိပ္သင့္မႈေၾကာင့္ အသက္ဆုံး႐ႈံးမႈေတြ ႐ွိပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ အဆိပ္သင့္တဲ့အခါ ေဆး႐ုံ တက္ေရာက္ၿပီး စနစ္တက်ကုသမႈ မခံယူရင္ ေသဆုံးဖုိ႔လမ္း ပုိမ်ားတယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။

အဆိပ္သင့္ျခင္း
တညင္းသီးအဆိပ္ရဲ႕ ဖြဲ႔စည္းပုံေမာ္လီက်ဳးကေတာ့ အပ္ေခ်ာင္းပုံေလးေတြကုိ ပုတီးသီသလုိ သီထားတဲ့ပုံ ျဖစ္ပါတယ္။ ေတာ္ေတာ္ရွည္ၿပီး တစ္ခုနဲ႔တစ္ခု အလြယ္တကူ ခ်ိတ္တြယ္ႏုိင္ပါတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ခႏၶာကုိယ္မွာ အဆိပ္ေတြဝင္လာရင္ အသည္းက ပ်က္ျပယ္ေအာင္လုပ္ေပးပါတယ္။ ေက်ာက္ကပ္ကေတာ့ ခႏၶာကုိယ္က အညစ္အေၾကးေတြကုိ စြန္႔ထုတ္ေပးပါတယ္။ တညင္းသီးစားလုိက္ရင္ ပါဝင္တဲ့ အဆိပ္ေတြဟာ ေသြးထဲကုိ အရင္ေရာက္သြားပါတယ္။ ၿပီးတဲ့အခါ အသည္းကုိ ေရာက္ပါတယ္။ အသည္းဟာ ခႏၶာကုိယ္ထဲကုိ ေရာက္လာတဲ့အဆိပ္ေတြကုိ ပ်က္ျပယ္ေအာင္လုပ္ေပးႏုိင္ေပမယ့္ တညင္းသီးမွာပါတဲ့ အဆိပ္ကုိေတာ့ ပ်က္ျပယ္ေအာင္ မလုပ္ႏုိင္ဘူးလုိ႔ ဆုိပါတယ္။ အဲဒီအခါ ေက်ာက္ကပ္ကေန စြန္႔ထုတ္ဖို႔ ႀကိဳးစားရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တညင္းသီးအဆိပ္ေမာ္လီက်ဳးရဲ႕ တည္ေဆာက္ပုံေၾကာင့္ ဆီးႁပြန္ငယ္ေလးေတြ ပိတ္ဆုိ႔တတ္ပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး အပ္ေခ်ာင္းပုံ အဆိပ္ေမာ္လီက်ဴးေတြက ထုိးလုိ႔ ေသြးေၾကာေလးေတြ ေပါက္တတ္ပါတယ္။ အဲဒီအခါ ဆီးသြားရင္ ေသြးပါတာ၊ ဆီးသြားနည္းတာေတြ ျဖစ္လာပါမယ္။ ပုိၿပီးဆုိးလာတဲ့အခါ ဆီးလမ္းေၾကာင္းပိတ္ၿပီး ဆီး လုံးဝသြားလုိ႔မရ ျဖစ္လာပါမယ္။ ေက်ာက္ကပ္ႏွစ္ခုစလုံးက ဆီးမထြက္ႏုိင္လုိ႔ တင္းလာၿပီး မခံမရပ္ႏုိင္ေအာင္ နာက်င္လာပါမယ္။ ေသြးထဲမွာ Urea နဲ႔ အဆိပ္အေတာက္ေတြမ်ားလာၿပီး ေဆး႐ုံကုိ အခ်ိန္မီ တက္ေရာက္ကုသမႈမခံယူရင္ အသက္ေသဆုံးႏုိင္ပါတယ္။ ဒါကုိ ႐ုတ္တရက္ ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးျခင္း (Acute renal failure) လုိ႔ ေခၚပါတယ္။ ေက်ာက္ကပ္သန္႔စင္စက္ (Renal dialysis) နဲ႔ အခ်ိန္မီ ကုသႏုိင္မွသာ အျမန္ဆုံးသက္သာမွာ ျဖစ္ပါတယ္။  တညင္းသီးစားမယ္ဆုိရင္ တညင္းသီးမွာပါတဲ့ အဆိပ္ဓာတ္ဟာ ေရမွာအနည္းငယ္သာ ေပ်ာ္၀င္တဲ့ အဆိပ္မ်ဳိးျဖစ္ပါတယ္။ ေပ်ာ္ဝင္ႏႈန္းက ၀.၅% သာျဖစ္ပါတယ္။ တညင္းသီးကုိ ျပဳတ္လုိက္ရင္ အဆိပ္ဓာတ္နည္းနည္းသာ ေပ်ာ္ဝင္ၿပီးျပည့္ဝသြားတဲ့အတြက္ အဆိပ္ေတြ ထပ္ၿပီးမေပ်ာ္ႏုိင္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ေရနဲ႔ျပဳတ္တဲ့အခါ တစ္ႀကိမ္တည္းနဲ႔ မလုံေလာက္ပါဘူး။ အနည္းဆုံး သုံးႀကိမ္မွ ငါးႀကိမ္ထိ ေရမ်ားမ်ားနဲ႔ ျပဳတ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ျပဳတ္ၿပီးတဲ့ ေရေတြကုိလည္း သြန္ပစ္ၿပီး ေရအသစ္နဲ႔ ထပ္ျပဳတ္ရမွာပါ။ ဒါဆုိရင္ေတာ့ အႏၲရာယ္ေတာ္ေတာ္ေလ်ာ့သြားမွာပါ။ တညင္းသီး အဆိပ္ဟာ 300ֹC ေက်ာ္မွသာ ဓာတ္ျပယ္ပ်က္စီးပါတယ္။ ေရဆူမွတ္ဟာ 100ֹC သာရွိတာေၾကာင့္ ဘယ္လုိမွ ဓာတ္မျပယ္ႏုိင္ပါဘူး။ တကယ္လုိ႔မ်ား မီးဖုတ္ၿပီးစားရင္ အဆိပ္ေတြဟာ ဓာတ္လည္းမျပယ္၊ အျပင္လည္းမေရာက္ေတာ့ 100% ခႏၶာကုိယ္ထဲေရာက္ၿပီး ဒုကၡေပးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ တညင္းသီးကုိ ဆားရည္မွာ ၾကာၾကာစိမ္ၿပီး စာရင္ေတာ့ အဆိပ္ေတြေတာ္ေတာ္ေလး ေလ်ာ့နည္းသြားတယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။ တညင္းသီး အဆိပ္ဟာ ဆားရည္မွာ အလြယ္တကူ ေပ်ာ္ဝင္ပါတယ္။ သိပၸံနည္းအရ pH မ်ားေလေလ ေပ်ာ္ဝင္မႈ Solubility မ်ားေလေလျဖစ္ပါတယ္။ အနံ႔ျပင္းျပင္း၊ အဆိပ္ျပင္းျပင္း တညင္းသီးစားၿပီးတဲ့အခါ ပါးစပ္မွာနံေနတာ၊ ဆီးသြားရင္ အနံ႔ဆုိးတာေတြဟာ ခႏၶာကုိယ္ထဲမွာ အဆိပ္ေတြ ဝင္ေနၿပီလုိ႔ ဆုိလုိတာပါပဲ။ တညင္းသီးအဆိပ္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး WHO (1970), South East Journal of Tropical Medicine (1978) စသျဖင့္ ထုတ္ျပန္ေရးသားထားတာေတြလည္း ႐ွိပါတယ္လုိ႔ ဆုိတယ္။ ဒါေၾကာင့္ စားၿပီးရင္ ခႏၶာကုိယ္ကုိလည္း ဒုကၡေပးသလုိ အိမ္သာထဲမွာလည္း အနံ႔ဆုိးေပးတဲ့ ဒီလုိ အသီးကုိ အားလံုး တတ္ႏုိင္သမွ်ေတာ့ မစားသင့္ဘူးလုိ႔ ထင္ပါတယ္။

ေဒါက္တာ ခင္ေမာင္လြင္-FAME ရဲ႕ က်န္းမာသုတအစီအစဥ္မွ သိသမွ် ထပ္ဆင့္မွ်ေဝေဖာ္ျပလိုက္ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။
  • ကဲ၊ မဆ္အလဟ္ဆီကို သြားၾကရေအာင္။ ဟဒီဆ္ေတာ္မွာ ၾကက္သြန္နီတို႔၊ ၾကက္သြန္ျဖဴတို႔၊ ၾကက္သြန္မိတ္တို႔ကို စားၿပီးရင္ တို႔ရဲ႕ ဗလီနားကို မကပ္ၾကနဲ႔လို႔ မိန္႔ထားတာ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား သိၾကပါတယ္။ ေမးျမန္းသူကိုယ္တိုင္လည္း ေမးခြန္းမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ဟဒီဆ္ေတာ္ရဲ႕ ဒုတိယ တစ္ပုဒ္ရွိပါေသးတယ္။ အဲဒါကေတာ့ (ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုရင္ မႏုႆလူသားတို႔ကို ဒုကၡျဖစ္ေစတဲ့အရာေတြဟာ ေကာင္းကင္တမန္ေတြကိုလည္း ဒုကၡျဖစ္ေစလို႔ပါ) တဲ့။ ဒီေတာ့ တညင္းသီးစားၿပီး စြလာသ္ ေဆာက္တည္ျခင္း၊ ေရွ႕ေဆာင္အိမာမ္ဝတ္ျပဳျခင္း မလုပ္အပ္ပါဘူး။ အထူးေရွာင္ၾကဥ္သင့္ပါတယ္။

[/content][/2column]